Opnamen herinneringen van de film Toccata

 Oude Kerk te Amsterdam
Beste meneer Asma Jr.,

Mijn geheugen is niet meer zo best, maar van de opnamen voor de film Toccata in de Oude kerk te Amsterdam in december 1965 kan ik me nog enkele dingen herinneren.

Jos Detmars zorgde voor Phonogram voor de geluidsopnamen in een bijruimte van de kerk, waarschijnlijk de consistoriekamer.

Twee of drie dagen ben ik daar bij geweest om op de bladmuziek aantekeningen te maken waar iets mis ging voor een heropname.

Naast het orgelbalkon was een bouwsteiger geplaatst voor een filmcamera met zicht op de speeltafel.

Daar zat ik ook en soms zat de toenmalige organist van de Oude kerk, Han Hogewoud, naast me. Op een gegeven moment stootte hij mij aan toen uw vader in het volle werk alle koppelingen gebruikte. Hij zij "dat kan niet, dat is veel te zwaar". Daarna vertelde hij me dat er gekoppeld op elke toets een drukgewicht ontstond van 1 kilo.

Wim van der Panne (bij wie ik studeerde) was bij de opnamen de registrant op de voorgrond en aan de rechterzijde van uw vader zat Cor Stier, de man die de orgelconcerten in de Oude Kerk in Amsterdam organiseerde.
 
In de film wordt op een gegevens moment door de registranten een opbouw naar het volle werk gemaakt en plotseling roept uw vader naar Willem "bazuin!", om dat hij dat register niet opentrok. Dat was echter met Herman van der Horst afgesproken om Asma te verleiden tot een dergelijke uitspraak om in de film te gebruiken. Prima gelukt dus.

Er waren nog meer afgesproken "misregistraties" en die leverden een aantal onvervalste Noord-Hollandse verwensingen op.

Iets anders was het opnemen van het "mee neuriën" van uw vader van een andere partij in de partituur dan de melodie-partij. Hoe kon dat ongemerkt worden opgenomen om de spontaniteit te behouden.

Jos Detmars vertelde uw vader dat hij beter met hem kon communiceren als hij een microfoon om zijn hals deed.
OK, dat gebeurde.

Feike Asma en Wim van der Panne
Nooit vergeet ik het bulderende gelach van uw vader toen hij beneden zichzelf terug hoorde. Het geluid van die halsmicrofoon werd voor die gelegenheid op een afzonderlijke recorder opgenomen en extra verstrekt, dus dat gaf een bijzonder effect.
 


Regelmatig moest de opgenomen film worden ontwikkeld om te zien of het resultaat goed was en in die wachttijd zijn in de opnameruimte heel wat verhalen over de tafel gegaan.

Uw vader had een beeldende manier van vertellen, vol laconieke zelfspot en vol anekdotes van zijn vele concerten.

De keren dat ik hem heb gesproken in Amsterdam of in Maassluis bij hem thuis waren altijd vol van muziek. Zijn vaste uitspraak herinner ik me nog: "Wees niet alleen een musicus, maar vooral een muzikant", dus breng de muziek zo dicht mogelijk bij de mensen.

Zijn gedreven muzikale interpretaties hebben mij de liefde voor muziek bijgebracht.

Elke week was ik vanaf midden '50-er jaren tijdens zijn concerten in de Evang. Lutherse kerk in Den Haag.

Er was een jaar dat hij een reeks concerten gaf met elke week ongeveer dezelfde componisten, maar dan de eerste week bijv. van Bach de eerste trio-sonate, de eerste sonate van Mendelssohn, het 1e choral van Franck, de 1e symphonie van Widor of Vierne enz. De week daarop dan de 2e trio-sonate en verder.

In de jaren dat ik me erg voor het orgel en de orgelmuziek interesseerde (de geur van eikenhout doet me nog vaak denken aan die oude orgels) heb ik veel verzameld.

Van uw vader bezit ik bijvoorbeeld bladmuziek die hij gebruikte tijdens concerten. Op een enkele staat door hem genoteerd waar en wanneer hij het stuk tijdens een concert speelde. Ook oude grammofoonplaten (78-toeren). Ik zal ze vergelijke met uw discografie.

Mijn waardering voor uw zeer interessante site!

Met vriendelijke groeten,

Jan Littooij
Almelo
13 juli 2006